แผ่นดินไหว เกิดขึ้นอย่างไร

แผ่นดินไหว เป็นภัยพิบัติทางธรรมชาติที่ร้ายแรงมาก เมื่อมันเกิดขึ้นก่อให้เกิดการสูญเสียชีวิตและทรัพย์สินอย่างมหาศาล แผ่นดินไหวคือการสั่นสะเทือนของพื้นดิน เกิดจากการเคลื่อนตัวของแผ่นเปลือกโลกซึ่งรุนแรงมากน้อย ตามการเคลื่อนตัวและแรงเสียดทาน แผ่นดินไหวมักเกิดขึ้นได้ตลอดเวลาซึ่งเป็นการปรับสมดุลของเปลือกโลก บางครั้งเราอาจไม่รู้สึกถึงแรงสั่นสะเทือน นักธรณีวิทยาเชื่อว่าแผ่นดินไหวเกิดขึ้นบนโลกเราวันละ 1,000 ครั้ง แต่เป็นการสั่นไหวขนาดเล็กซึ่งเราแทบไม่รู้สึกเลย

แผ่นดินไหวมักเกิดขึ้นตามแนวรอยเลื่อนขนาดใหญ่ของเปลือกโลก ซึ่งมีมากในแถบมหาสมุทรแปซิฟิกซึ่งเป็นจุดที่เรียกว่า วงแหวนแห่งไฟ มักเกิดแผ่นดินไหวบ่อยครั้งและขนาดความรุนแรงตั้งแต่ ขนาดเล็กจนถึงขนาดใหญ่ ส่วนใหญ่การเคลื่อนตัวของชั้นหินขนาดใหญ่และมีการเสียดสีแตกหักและการโอนถ่ายพลังงานมหาศาล ศูนย์กลางของแผ่นดินไหวนั้นมักเกิดขึ้นใต้จุดเปลือกโลกลึกลงไปหลายกิโลเมตร แผ่นดินไหวเกิดขึ้นได้ทั้งบนพื้นดินและใต้ทะเล ซึ่งการเกิดขึ้นใต้ทะเลก่อให้เกิดคลื่นสึนามิได้

แผ่นดินไหวเป็นภัยพิบัติทางธรรมชาติอย่างหนึ่งที่นักธรณีวิทยายังไม่สามารถทำนายการเกิดได้ ซึ่งเป็นสิ่งที่เกิดได้ยากและไม่สามารถคำนวณได้เลยว่าแผ่นดินไหวเกิดขึ้นเมื่อใด ซึ่งภายใต้โลกของเราเป็นชั้นของความร้อนและลาวาจำนวนมาก ความร้อนที่สะสมอยู่ใต้โลกนั้นในบริเวณใดบริเวณหนึ่งตามจุดรอยเลื่อนนั้นอาจมีการสะสมพลังงานใต้พื้นโลก ที่เรียกว่าความเครียด เมื่อความร้อนสะสมมากขึ้นก็จะถูกปลดปล่อยออกมา การวัดแรงสั่นสะเทือนของแผ่นดินไหวโดยเริ่มแรกถูกตั้งชื่อการวัดแบบโมเมนต์ ซึ่งถูกปรับระดับเป็นตัวเลข ต่อมาจึงวัดระดับเป็นมาตราริกเตอร์ แต่มาตรานี้เป็นมาตราท้องถิ่นจึงมีการตั้งมาตราแบบสากลว่า แมกนิจูด ในปัจจุบัน

 

 

 

แผ่นดินไหวที่จังหวัดเชียงราย ปี 2557

แผ่นดินไหวที่เกิดขึ้นทั่วโลกมีความรุนแรงที่แตกต่างกันไปตามความรุนแรงของพลังงานใต้เปลือกโลก แม้แต่ในประเทศไทยซึ่งมีแนวรอยเลื่อนที่ยังมีพลังอยู่ แม้ว่าจะไม่ใช่รอยเลื่อนใหญ่แต่รอยเลื่อนในไทยก่อให้เกิดความเสียหายได้เช่นกัน ตัวอย่างเช่น เมื่อปี พ.ศ. 2557 เกิดแผ่นดินไหวรุนแรงมีจุดศูนย์กลางอยู่ในประเทศไทยบริเวณจังหวัดเชียงราย ทำให้เกิดความเสียหายต่อบ้านเรือนและสิ่งปลูกสร้างจำนวนมาก

แผ่นดินไหวครั้งนี้เกิดขึ้น เมื่อเวลา 18.08 น. ตามเวลาประเทศไทย เกิดแผ่นดินไหวรุนแรงขึ้นซึ่งจุดศูนย์กลางอยู่ที่อำเภอพาน จังหวัดเชียงราย ในวันที่ 5 พฤษภาคม 2557 ต่อมาสำนักเฝ้าระวังแผ่นดินไหว กรมอุตุนิยมวิทยา ได้สรุปจุดรายงานของแผ่นดินไหวใหม่ว่า จุดศูนย์กลางอยู่ที่ อำเภอแม่ลาว จังหวัดเชียงราย แผ่นดินไหวครั้งนี้นับว่าเป็นแผ่นดินไหวที่มีความรุนแรงมากที่เกิดขึ้นในประเทศไทย โดยวัดแรงสั่นสะเทือนได้ถึง 6.3 แมกนิจูด ความลึก 7 กิโลเมตร แผ่นดินไหวครั้งนี้เกิดจากการเคลื่อนตัวของรอยเลื่อนพะเยา อีกทั้งยังเป็นแผ่นดินไหวในระดับตื้น ซึ่งส่งผลกระทบต่อพื้นที่โดยรอบอย่างมาก แผ่นดินไหวมีความรุนแรงยังรู้สึกไปไกลถึง ตัวเมืองเชียงใหม่ ลำปาง รวมถึงตึกสูงในกรุงเทพ ได้รับรู้แรงสะเทือน โดยเฉพาะในตัวเมืองเชียงรายซึ่ง ท่าอากาศยานเชียงรายได้รับผลกระทบอย่างหนักแต่มีรายงานว่า รันเวย์และสนามบินไม่ได้รับความเสียหาย

อีกทั้งโบราณสถาน โดยเฉพาะวัดต่างๆในเชียงรายได้รับความเสียหายอย่างหนัก ในวัดอุดมวารีมีพระรูปรูปองค์เกิดความเสียหายมาก รวมถึงวัดร่องขุ่น ที่โดยแรงสั่นสะเทือนทำให้เกิดความเสียหายต่อสถาปัตยกรรมของวัด ซึ่งต้องใช้เวลาปรับปรุงนานถึง 2 ปี นอกจากนี้ทางหลวงต่างๆได้รับความเสียหายหนัก เกิดรอยแตกใหญ่รวมถึงบ้านเรือนประชาชนทำได้ความเสียหาย นับว่าเป็นแผ่นดินไหวครั้งรุนแรงอีกเหตุการณ์หนึ่งของไทย

 

 

แผ่นดินไหวมหาสมุทรอินเดีย ปี 2004

หายนะภัยที่คนไทยและคนทั่วโลกไม่มีวันลืมคือ เหตุการณ์แผ่นดินไหวและคลื่นสึนามิ เมื่อปี 2004 เหตุการณ์นี้นับว่าเป็นแผ่นดินไหวที่มีความรุนแรงที่สุดในคาบสมุทรอินเดีย มีผู้เสียชีวิตเป็นจำนวนมาก ซึ่งเป็นเหตุภัยพิบัติครั้งใหญ่ที่ไม่มีวันลืมเลือน ย้อนกลับไปในวันที่ 25 ธันวาคม ปี 2004 นักท่องเที่ยวจากทุกประเทศทั่วโลกต่างเดินทางมาพักยังสถานที่ท่องเที่ยวชายทะเลต่างๆ ทั้งในประเทศไทย และประเทศใกล้เคียงในแถบมหาสมุทรอินเดีย ทุกคนกำลังสนุกสนานกับการเฉลิมฉลองในค่ำขึ้นของวันคริสต์มาส

ในช่วงเช้า ของวันที่ 26 ธันวาคม 2004 เป็นช่วงที่แดดจ้า ฟ้าปลอดโปร่ง ทุกคนไม่รู้เลยว่าใต้เปลือกโลกแผ่นอินเดียและยูเรเซียกำลังสะสมพลังจนถึงขีดสุด แผ่นดินเดียมุดลงไปใต้แผ่นยูเรเซียเมื่อมุดลงไปมากขึ้น แผ่นยูเรเซียเกิดดีดตัวอย่างรุนแรง ก่อเกิดแผ่นดินไหวรุนแรงบริเวณทางเหนือของเกาะสุมาตรา อินโดนีเซีย ในเวลา 07.58 น. ศูนย์กลางลึกลงไปใต้ดิน 30 กิโลเมตร แรงสั่นสะเทือนที่ความรุนแรงระดับ 9.3 แมกนิจูด เขย่าเกาะสุมาตราทำให้บ้านเรือน ตึก ต่างๆพังถล่มลงมา ต่อมาเกิดคลื่นสึนามิสูง 30 เมตรเข้าถล่มชายฝั่งเมืองบันดา อาเจะห์ บนเกาะสุมาตรา คลื่นเคลื่อนตัวเรื่อยๆมา จนถึงชายฝั่งทะเลอันดามันของประเทศไทยในเวลาประมาณ 10.00 น. คลื่นความสูง 10-11 เมตร พัดถล่มชายฝั่งจังหวัดต่างๆของประเทศไทย โดยเฉพาะจังหวัดภูเก็ตมีความเสียหายอย่างหนัก คลื่นเคลื่อนตัวถล่มชายฝั่งประเทศอื่นๆแถบมหาสมุทรอินเดีย เหตุการณ์ครั้งนั้นทำให้มีผู้เสียชีวิตทั้งหมด 240,000 คน และถูกจัดเป็นแผ่นดินไหวครั้งรุนแรงติดอันดับ 3 ของโลก และเป็นเหตุการณ์คลื่นสึนามิในมหาสมุทรอินเดียครั้งรุนแรงที่สุดนับจากการระเบิดของภูเขาไฟกรากะตัว ปี 1883

 

 

แผ่นดินไหวประเทศเฮติ ปี 2010

ประเทศเฮติ เป็นประเทศมีลักษณะเป็นเกาะตั้งอยู่ในแถบทะเลแคริเบียน และเป็นประเทศที่มีประชากรอาศัยอยู่อย่างหนาแน่นมาก ซึ่งประเทศเฮติตั้งอยู่ใกล้กับแผ่นเปลือกโลกแคริเบียน และแผ่นอเมริกาเหนือ ซึ่งตั้งในช่วงรอยเลื่อน อีกทั้งบริเวณของประเทศเฮติมีลักษณะเป็นดินอ่อนและโคลนชุ่มน้ำ เช่นเดียวกับพื้นที่ในกรุงเทพ เมื่อเกิดแผ่นดินไหวรุนแรงทำให้เกิดความเสียหายอย่างใหญ่หลวงต่อบ้านเรือนและทรัพย์สิน ซึ่งแผ่นดินไหวรุนแรงครั้งนี้เกิดขึ้นวันที่ 12 มกราคม ปี 2010 ศูนย์กลางอยู่ห่างจากเมืองหลวงราว 25 กิโลเมตร แผ่นดินไหวรุนแรงครั้งนี้เกิดขึ้นที่ความลึก 13 กิโลเมตร ความรุนแรง 7.0 แมกนิจูด เนื่องจากพื้นที่อาศัยในประเทศเฮตินั้นมีบ้านเรือนปลูกอย่างแออัด ทำให้ช่วงเกิดแผ่นดินไหวก่อเกิดความเสียหายอย่างใหญ่หลวงและมีผู้คนได้รับผลกระทบกว่า 3 ล้านคน และเป็นแผ่นดินไหวรุนแรงที่สุดที่เคยเกิดขึ้นในเฮติ

หลังจากเกิดเหตุแผ่นดินไหว นานาประเทศได้ตอบสนองต่อเหตุการณ์ภัยพิบัติด้วยการส่งความช่วยเหลือทางมนุษยธรรม รับประกันที่จะส่งเงินสนับสนุนและส่งทีมกู้ภัยและทีมแพทย์ วิศวกร และพนักงานช่วยเหลือ ระบบการสื่อสาร สิ่งอำนวยความสะดวกในการขนส่งทางอากาศ ทางบก และทางน้ำ โรงพยาบาล เนื่องด้วยประชาชนของเฮติมีจำนวนมาก ทำให้อาหารที่ส่งมาไม่เพียงพอ ประชาชนมีการแย่งชิงอาหารและน้ำจนการจราจรขึ้น หลากหลายประเทศเพิ่มกำลังการช่วยเหลือเพิ่มมากขึ้น นักธรณีวิทยาระบุว่าพื้นที่บริเวณเฮตินั้นเป็นดินอ่อน เมื่อเกิดแผ่นดินไหวรุนแรงจะเกิดความเสียอย่างหนักรวมถึงอาคารที่สร้างนั้นไม่ได้ออกแบบรองรับแผ่นดินไหวรุนแรง ในเหตุการณ์นั้นมีผู้เสียชีวิตราว 213,000 – 220,000 คน ประชาชนไร้ที่อยู่อาศัยกว่า 3 ล้านคน